ژورنال و ژورنال‌نویسی چیه؟

«ژورنال» واژه‌ای بود که بارها شنیده بودم اما مفهوم واضحی برام نداشت. چون جنس «نوشتن‌» داره و همیشه به «نوشتن» علاقه داشتم، خواستم درباره‌اش جست‌وجو کنم و فکر کنم که برام واضح بشه که «ژورنال» چیه و این‌ها شد نتیجه‌اش.

ایده‌ی نوشتن این مطلب از خواندن دوره‌ی «فکر کردن با نوشتن» از متمم آمد. اگر علاقه به نوشتن دارید، توصیه می‌کنم اون درس رو ببینید.

لینک عکس

واژه‌ی journal چندتا معنی داره (همه‌ی معانی‌اش به نوعی از نوشته اشاره می‌کنه):

1. نوعی روزنامه. مثال: ‌The Wall Street Journal
2. نوعی مجله. مثال: ژورنال‌های علمی (scientific journals)
3. نوعی یادداشت‌ شخصی (ما با این مفهومش کار داریم.)

نکته: به خودِ اون دفترچه‌ای که توش ژورنال نوشته میشه هم ژورنال می‌گن. پس ژورنال هم نوعی «نوشته‌» است هم نوعی «دفترچه».

«ژورنال» نوعی «نوشته» است و «ژورنال‌نویسی» نوعی از «نوشتن» است، مثل رابطه‌ی وبلاگ با وبلاگ‌نویسی یا کتاب با نوشتنِ کتاب. برای «ژورنال‌نویسی» یا «نوشتن ژورنال» واژه‌ی journaling و ترکیب journal-writing رو داریم.

یک اصطلاح جالب وجود داره به نام Keeping Journal. مفهومش «حفظِ [عادتِ] ژورنال‌نویسی» است. مثال‌ها:
Tips on keeping a journal یا A Beginner’s Guide to Keeping a Journal

خیلی‌جاها «روزانه‌بودن»‌ رو تو تعریف «ژورنال» میارن اما نه همه‌جا. «ژورنال» چیزیه که به‌مرور نوشته میشه و نوعی تناوب و استمرار داره اما این تناوب، می‌تونه روزانه هم نباشه. 
حتی چیزی که از ژورنال‌نویسی معمولاً به ذهن میاد، «نوشتنِ روزانه از احساسات و اتفاقات روز» است. هرچند این «گزارش‌نویسیِ روزانه» یک نوع مهم از ژورنال‌نویسی هست اما ژورنال‌نویسی فقط این نیست و شکل‌های فراوان دیگه‌ای هم داریم. مثل «ژورنال‌های یادگیری» (که نوعی از ژورنال‌نویسی برای یادگیریه) که درباره‌ی احساسات و افکار و وقایع نیست و احتمالاً روزانه هم نوشته نمی‌شه، هروقت که درحال یادگیری هستیم، نوشته می‌شه. 

گفتیم ژورنال نوعی نوشته است، نوعی نوشته‌ی شخصی. «شخصی بودنِ» ژورنال یعنی:

۱- ژورنال رو هرکسی خودش می‌نویسه.

۲- ژورنال رو با هدفِ منتشرکردن نمی‌نویسیم.

البته این «شخصی‌بودن» ممکنه خیلی سفت و سخت نباشه. یعنی ممکنه یک ژورنال توسط چندنفر نوشته بشه یا ممکنه بخشی از ژورنال‌هایی که نوشتیم رو منتشر هم بکنیم.

ژورنال‌‌ها آماده نیستند و ما هستیم که به‌مرور اون‌ها رو می‌نویسیم. البته دفترچه‌هایی برای انواع مختلف ژورنال‌نویسی تو بازار هست اما محتوا رو ما توش می‌نویسیم.

ژورنال‌نویسیْ هم مزیت‌های عمومی نوشتن رو داره (مثل کمک به یادگیری یا تصمیم‌گیری بهتر) هم مزیت‌های ویژه‌ی خودش مثل کمک به ایجاد عادت‌های مختلف، یا بررسی روند تغییرات حال روحی‌مون. از اهداف دیگه‌ی ژورنال این‌ها رو نام می‌برند: شناخت خود، رشد شخصی، خلاقیت، حل مسأله، کاهش استرس، ابرازِ خود.
ما ژورنال‌نویسی رو با هدف رسیدن به اون مزیت‌ها انجام می‌دیم.  

فکر می‌کنم خیلی مفید باشه اگر برای هر هدفی که داریم، یک ژورنال هم بنویسیم و همه‌چیز رو ثبت و مستند کنیم.

ژورنال در نهایت یک سند میشه. اصلاً ژورنال‌نویسی روشی برای مستندسازی و آرشیو است. این مستندسازی می‌تونه به شکل‌هایی غیر از نوشتن هم باشه مثل ضبط صدا، اما فکر می‌کنم اگر ماهیت فیزیکی‌اش رو در نظر بگیریم (نوشتن با قلم روی کاغذ در یک دفترچه‌ی یادداشت) به جااُفتادن مفهومش کمک می‌کنه.

بر اساس موضوعات و هدف‌هایی که داریم، می‌تونیم ژورنال‌های مختلف بنویسم. «داشتن موضوع» تو ژورنال مهمه. چون همین «داشتن موضوع»، تفاوت ژورنال با یادداشت‌های شخصی است. یعنی هر یادداشتِ شخصی‌ای، ژورنال نیست. اگر یادداشت‌های شخصی‌ حول یک موضوع نوشته بشن، ژورنال میشه و یادداشت‌های شخصیِ پراکنده، ژورنال نیست. البته که یادداشت‌های شخصیِ پراکنده (حتی یادداشت‌هایی که می‌نویسیم و بعد پاره می‌کنیم) خودشون اهمیت بالایی دارند.

بر همین اساس می‌تونیم بگیم دفترچه‌ی یادداشت شخصی با دفترچه‌ی ژورنال کمی تفاوت داره. تو دفترچه‌ی یادداشت شخصی، هرچیزی رو می‌نویسیم، اما تو دفترچه‌ی ژورنال، حول یک موضوع و با نوعی از تناوب (مثلاً هفته‌ای یک‌بار) می‌نویسیم.

بعضی ژورنال‌ها ممکنه آزاد و بی‌قاعده نوشته بشه، بعضی ممکنه قاعده داشته باشند. بعضی ممکنه نیاز به تفکر بیش‌تری داشته باشه و بعضی کم‌تر و هر حالت دیگه‌ای.

چند مدل ژورنال:

• گزارش روزانه از احوال و احساسات و اتفاقات (همون چیزی که معمولاً از ژورنال‌نویسی به ذهن میاد. به نوعی از گزارش‌نویسیِ روزانه که فقط درحد ثبت اتفاقات باشه، می‌گن diary)
• ژورنال کاری (ثبت وقایع کاری، مشتریان و هر چیزی که ارزش مستندسازی داره)
• ژورنال دوستی‌ها (ثبت وقایع مهم تو ارتباطات‌مون، یادداشت تاریخ تولدها یا هرچیزی)
• بولت ژورنال
• ژورنال خودرو: مثلاً نوشتن هزینه‌هایی که برای ماشین انجام می‌دیم، چیزهایی که قراره بخریم یا هر نکته‌ی دیگه‌ای
• ژورنال برای هدف کاهش وزن: نوشتن میزان کالری روزانه،‌ ثبت ورزش‌ها، ثبت وزن هفته‌ای و هر نکته‌ای درباره‌ی سلامتی و کاهش وزن لازمه
• ژورنال تصمیم‌گیری (مثلاً کسی تصمیم مهاجرت داره و همه‌ی افکار و اطلاعات و … رو به‌مرور بنویسه تو ژرونالش تا تصمیم‌گیری بهتری کنه.)
• ژورنال‌های یادگیری (گفتیم «ژورنال‌نویسی» چون نوعی از «نوشتن» است، به یادگیری کمک می‌کنه. اما صحبت اینه که «ژورنال‌های یادگیری»‌ با قاعده‌هایی که دارن، بیش‌تر به یادگیری کمک می‌کنن. یا می‌تونیم بگیم «ژورنال‌های یادگیری» برای یادگیری بهینه شده‌اند.)

حالا شاید این جمع‌بندیِ خوبی برای تعریف ژورنال باشه:

مجموعه‌ای از یادداشت‌های شخصی درباره‌ی افکار، احساسات، تجربه‌ها، ایده‌ها و مشاهدات است که به مرور می‌نویسیم، حول یک موضوع می‌نویسیم، برای خودمون می‌نویسیم و نوعی توالی دارند (مثلاً روزانه می‌نویسیم.)